Στις σελίδες της πλούσιας ελληνικής μυΘολογίας, ξεχωριστή Θέση κατέχουν οι ιδρυτές της Σπάρτης και όσοι έγραψαν τον πρόλογο της μετέπειτα ένδοξης ιστορίαςτης.Από τις σελίδες αυτές, Θεότητες και ήρωες Θα δώσουν το όνομά τους στην κοιλάδα της Λακεδαίμονος, τον ποταμό Ευρώτα, το όρος Ταύγετος και στην ίδια την πόλη της Σπάρτης.

Κατά τους Μυκηναίκούς χρόνους ',πέρα από την ακμή της τέχνης, που διαπιστώνεται και απο τα χρυσά κύπελλα του Βαφειού που βρίσκονταν στο Μουσείο των ΑΘηνών, η Σπάρτη δίνει την ποιητική αφορμή του Τρωίκού πολέμου, με την αρπαγή της Ωραίας Ελένης από τον Πάρη.Η Δωρική περίοδος της πολιτείας - Ιστορικοί χρόνοι - είναι αυτή, που φέρνει τη Σπάρτη στην κορυφή της Ελληνικής Ιστορίας, δίνοντας, πέρα από τις καλλιτεχνικές της δημιουργίες, τον μοναδικό τρόπο λιτής έκφρασης πυκνών νοημάτων, το «Λακωνίζειν» αλλά και το «Σπαρτιατικόν ιδεώδες» , με την άσκηση της εσωτερικής εγκράτειας του ατόμου και την αυτοΘυσία χάριν της πατρίδος

.Η Σπάρτη, ο Λυκούργος και ο Λεωνίδας, είναι ονόματα που πέρασαν έκτοτε τα σύνορα της Ελλάδος, πολιτογραφήΘηκαν στην παγκόσμια Ιστορία και έγιναν συνώνυμα με τις έννοιες της ρώμης, του σεβασμού στους Νόμους, την αυτοπειΘαρχία και την φιλοπατρία. Ο Θαυμασμός των ξένων προς αυτή την Πόλη-Θρύλο της Ελλάδος, αποδεικνύεται από τις χιλιάδες των επισκεπτών που φΘάνουν συνεχώς εδώ για «προσκύνημα» αλλά και από το γεγονός, πως 12 πόλεις που έχουν ιδρυΘεί στην Αμερική και την Ευρώπη από το 1840 μέχρι το 1924 , επέλεξαν και φέρουν με υπερηφάνεια το όνομα «Σπάρτη » .

Τη ρωμαίκή περίοδο της Σπάρτης, Θυμίζουν σήμερα το Θέατρο στην Ακρόπόλη , τα λουτρά αλλά κυρίως τα ψηφιδωτά δάπεδα που διατηρούνται άριστα και προέρχονται από σπίτια αρχόντων και πλουσίων της εποχής.Ο αριΘμός αυτών που φυλάσσονται στις αποΘήκες ή είναι εκτεΘειμένα στο Μουσείο της πόλης με Θαυμάσιες απεικονίσεις (μυΘολογικές παραστάσεις, Μούσες, Ποιητές κ.α.) είναι σημαντικός.

Κατά την Δ' Σταυροφορία, οι Φράγκοι ιδρύουν στα 1249 το κάστρο του Μυστρά, το οποίον όμως αναγκάζονται να παραδώσουν στους βυζαντινούς, το 1262. Οι κάτοικοι της μικρής τώρα Σπάρτης , που τους Χριστιανικούς αυτούς χρόνους έχει μετονομασΘεί σε «Λακεδαιμονία» εγκαταλείπουν την κοιλάδα και οικίζουν το λόφο , κάτω από την σκιά του Κάστροu.

Εκεί Θα παραμείνουν για 200 περίπου χρόνια, δημιουργώντας το Θαύμα του «Βυζαντινού Μυστρά» και άλλα 400 χρόνια υπόδουλοι, κάτω από τον Τουρκικό ζυγό. Το 1834 με διάταγμα από τον Βασιλέα ΟΘωνα, ανιδρύεται η σημερινή πόλις, πάνω στα ερείπια της αρχαίας Σπάρτης, σε σχέδιο του Βαυαρού πολεοδόμου SΤΑUFFERΤ.

Οι ευρείς δεντροφυτεμένες λεωφόροι, τα πάρκα, τα δημόσια κτίρια, και η παροιμιώδης ευγένεια και φιλοξενία των ανΘρώπων της, κάνουν σήμερα τη Σπάρτη μια από τις ωραιότερες πόλεις της Ελλάδος και τους κατοίκους της να αισΘάνονται υπερήφανοι, που η μοίρα τους επεφύλαξε να ζουν σ' ένα τόπο, που γέννησε «τους πιο άνδρες από τους άνδρες» και που πάνω στο χώμα του περπάτησε κάποτε «η πιο γυναίκα από τις γυναίκες » . .Ν.Γ .